1. 7. 2024: Треба думати на то, жебы нас „не вышаховали“.
Европска унія офіціално одкрыла приступовы переговоры з Українов. Одкрытя наконець не блоковало ани Мадярьско, і вшытко здає ся быти в повній гармонії, аж так, же намалёваня той сітуації бы могло серьёзно конкуровати Райскій загородї од Єроніма Боша. Но дакус помалше з тым опітімізмом.
Лишме теперь думкы о тім, як довго тоты переговоры з Українов будуть тырвати, в Анкарї бы нам о тім знали бісїдовати, і ці на їх кінцю буде досправды вступ Україны до европского клубу. Омного веце бы нас мало інтересовати то, як і кым є інтерпретованый вопрос рїшіня прав народностных меншын, што належыть меджі условії вступу.
Знаме, же Україна уж і дотеперь вшыткы жаданя односно прав меншын з боку Европы рїшыла так, жебы то на око вызерало, же ся рїшыть, але реално робила так, жебы вказати, хто є ту дома.
Теперь ся офіціално одкрыли приступовы переговоры і маєме ту высловы Ольгы Стефанішины, україньской віцепремєркы з вопросів европской і евроатлантічной інтеґрації. Тота ся по одкрытю переговорів высловила, же Україна выповнить вшыткых єденадцять пожадавок односно прав меншын, котры положыло на стіл Мадярьско.
Київ за їй словами є приготовленый сповнити і далшы пожадавкы односно прав меншын, котры ся доїднають в рамках діалоґу, як „вклад до взаємного порозуміня, довіры і почливости“ – розумій з Мадярьском.
По перше, медіално ґарантує выповнїня пожадавок односно прав народностных меншын чоловік, котрый ся прославив і іншыма высловами. А тоты здалека права меншнын не припоминають.
Віцепремєрка в новембрї 2023-го року, уж на тій функції, повіла, же на Українї російской меншыны не є, і зато о тім ани не є бісїда з Европсков уніёв в рамках приступового процесу, жебы Росіянам ґарантовани їх права. Звернула увагу, же суть лем російскоязычны Українцї, але не російска меншына на Українії.
Значіть, тяжко вірити такому чоловіку, кедь ґарантує выповнїня прав меншын.
По друге, Ольга Стефанішина высловлює ся на тоту тему, як кебы мало іти лем о „взаємне порозумія“ з Мадярьском, най дасть Будапешт покій і не блокує, але не досправды о права меншын. Кебы ся Мадярьско не мішало, та ніч бы выповнити не было треба, бо в Бруселї урядників знають здобыти на роль жертвы.
Но і до того ту маєме іщі позіцію Мадярьска. Шеф мадярьской діпломації Петер Сійярто про медії пояснив, чом Мадярьско зняло вето на приступовы переговоры, і то тым, же ёго країна домогла ся включіня вшыткых своїх пожадавок до рамків переговорів, і же в тых рамках є ясно вказано, же Україна „мусить вернути Мадярам Закарпатьской области права, котры їм были взяти за остатнї рокы“.
І ту є проблема на мадярьскім боцї. Бо в словах мадярьского міністра загранічных дїл так само чути, як кебы не ішло о права меншын вобще. Мадярьску владу інтересують першорядо права Мадярів.
Самособов, на тім не є ніч плане, же держава інтересує ся о „своїх“, котры жыють в іншых державах. Але покля бы мало зістати лем при тім, пак треба мадярьскым представителям припомянути, же права меншын не можуть быти екслузівным пакликом про выбраных, але же мусять платити вобще.
І навспак, кедь не мають народностны права вшыткы, пак не мож раховати з тым, же ся не возьмуть і тым, котры їх днесь мають.
Україна з Мадярьском уж довгый час грають приступовы шахы. І вдяка реалному неінтересу, вдяка тому, же іншы країны Унії як кебы не хотїли реално відїти проблемы народностных меншын на Українї, і лем слїпо підтримують інтеґрацію, проблема прав народностных меншын орізала ся якбы лем на мадярьскый фокус і права Мадярів.
І Україна теперь обіцять выповнїня пожадавок – Мадярів. В рамках „взаємного порозуміня“, не в рамках досправдового інтересу хранити меншыновы права. Но і кедь ся зістане лем при такій інтерпретації меншыновых прав на Українї, пак то не може скінчіти іншак – лем зле.
Русины бы мали думати на то, жебы сьме не были „вышахованы“ з той гры. І кедь є моментално лем в Будапештї дяка на то, жебы холем штось меншынам ґарантовати, не рахуєме меджінародны інштітуції, котры гейбы за тым стоять і пак їх Кієв обманить, потім є вопрос, ці русиньскы самосправны орґаны в Мадярьску не мають быти тоты, котры задуркають на дверї владного кабінету, жебы ся припомянути.
І вєдно з тым припомянути і в Будапештї, же права народностных меншын мають быти общі, а не ексклузівны.
Петро МЕДВІДЬ. Статя была написана як коментарь „Вступне до контроли“ лемківского радія лем.фм. Языкова і ґрафічна управа: АРК в СР. Фото: Pixabay.com
