14. 1. 2025: Презідент оцїнив 18 особностей, меджі нима і двох Русинів

В суботу, 11-го януара 2025-го року, в будові Словацькой філгармонії одбыла ся святочна церемонія удільованя державных нагород із нагоды 32-ой річніці выникнутя Словацькой републікы, котру собі Словакія припомянула 1-го януара.

Тот рік першый раз у функції державны ордены удїлёвав презідент Петер Пеллеґріні. Презідент оцїнив 18 особностей, з того половину in memoriam. Пять нагородженых было залученых до Словацького народного повстаня (СНП) або протифашістічного одбоя.

Пеллеґріні не нагородив особности народностных меншын

Попередня презідента Зузана Чапутова почас свого функчного періоду выберала при тій нагодї все і особности спосеред народностных меншых, котры пак были оцїены при рочніцї републікы якраз за свою роботу і успіхы повязаны з данов народностнов меншынов.

Петер Пеллеґріні в тій традіції не продовжовав. Народностны меншыны не были спомянуты ани в ёго приговорї на початку церемонії.

Орден Людовіта Штура про Берґерову і Сіпкa

Наперек тому нагороду презідент удїлив і двом Русинам. Першов є родачка з Габуры, русиньского села в Меджілабірьскім окресї, Анна Берґерова. Берґерова была прямов участничков Словацького народного повстаня.

Презідент Словацькой републікы Берґеровій уїілив Орден Людовіта Штура ІІ. класы, обчаньскый тіп, іn memoriam за вынятковы заслугы о демокрацію і єй розвиток, людьскы права і слободы, і їх охрану. На святочну церемонію пришла орден з рук презідента перевзяти дівка Анны Берґеровой.

Нагородженый быв Орденом Людовіта Штура ІІ. класы, обчаньскый тіп, і економ, родак із Камюнкы, русиньского села Старолюбовняньского окресу, професор Юрій Сіпко. Тот быв нагородженый за выняткове шырїня доброго імя Словацькой републікы в загранічу. Ёго брат, професор Осиф Сіпко, лінґвіста, є познатый і в русиньскім русї.

Анна Берґерова

Народила ся Анна Берґерова, роджена Данёва, 3-го марца 1930-го року в Габурї. Мала двоє братів, котры дїяли в протифашістічных ґрупах на теріторії Чехії. По зачатку войны жыла з мамов Юліёв і сестров Маріёв.

Кедь ся їм до обыстя населили нїмецькы вояци, втекли ку партізанам. В партізаньскій ґрупі Чапаєв Анна Берґерова помагала докторови Ґруберови (властне імя Йозеф Долина) як здравотнічка. Єдночасно вєдно із сестров робили спойкы, нелеґално возили муніцію, ходили вызвідовати.

По перерваню нїмецького фронту в новембрї 1944-го року при Калинові далше робила як здравотнічка при партізанах і вояках, котры ся вертали з фронту, і коло пропущеных вязнів із концентрачных лаґрів.

По войнї выштудовала Руську ґімназію в Гуменнім, пак Правницьку факулту Універзіты Коменьского в Братїславі, де зістала жыти.

Была функціонарьков Словацького союзу жен, посланкынёв Народного выбору, актівно анґажовала ся в общественнім і політічнім жывотї, докінця і в часї, коли была вже на пензії. Вмерла 19-го фебруара 2024-го року.

Душов і сердцьом Русинка, Габурчанка

В рамках святочной церемонії, котра была высылана і державнов телевізіёв, могли зрітелї відїти і архівный запис із Аннов Берґеровов. Міцны были єй слова, кедь повіла, же слобода є про ню свята заповідь.

Анна Берґерова ниґда не забыла на своє походжіня. У 2015-ім роцї в розговорї про денник Korzár позвідала ся Берґеровой редакторка Яна Отріова, ці ся їй цне за родным краём, кедьже понад шість декад жыє в Братїславі.

Анна Берґерова одповіла: „Тїлом єм Братїславчанка, але душов і сердцём єм Русинка, Габурчанка.“

Проф. Інж. Юрій Сіпко, ПгД., МБА, родак із русиньской Камюнкы

Бывшый директор Економічного інштітуту Словацькой академії наук у Братїславі,  продекан про науку і баданя Факулты економікы і подниканя Паневропской высокой школы у Братїславі, порадця ґубернатора Народной банкы Словакії, доцент „City University“ Высокой школы манажменту в Тренчінї, директор Одбору меджінародных односин Міністрества фінанцій СР, доцент Обходной факулты Економічной універзіты в Братїславі і носитель многых далшых функцій. В сучасности член Научной рады Паневропской высокой школы в Братїславі.

Петро МЕДВІДЬ, ЛЕМ.фм, доповнїня, языкова і ґрафічна управа: АРК в СР.