19. 5. 2024: Радше гамовати
Унія є про нас найлїпшый жывотный простор.
Од 6-го до 9-го юна будуть проходити в країнах Европской унії вольбы до Европского парламенту. Державы середньой Европы собі пару днїв тому припомянули округлых двадцять років од дня, коли стали членами того клубу, но святкованя мають чудный присмак.
Памятам тоту радость, тот енртузіам, а головно ясну волю цїлого політічного спектра, кедь середня Европа вступила до Унії. По двядцятёх роках ся в дакотрых моментах може здати, же то ани не было реалне, лем даякый сон.
Сітуація в країнах середнёй Европы, котры дві декады головно бенефітують на европскім клубі, є днесь веце як важна. Мадярьско під владов Віктора Орбана має важны споры з Бруселом, Орбан атакує партнерів з Унії, а і кедь не бісїдує о даякім мадярьскім екзітї, кебы дахто о екзітї думав, не робив бы то іншак.
Словакія по вольбах з минулого року так само дістала владу, котра як кебы копіровала позіції свого южного сусїда, лем з тым роздїлом, же реторіка зачінать быти іщі грубша як в припадї Мадярьска. Предсі лем, Словаци суть хлопцї з гір, дерево тыж не рубаш з ножыком, але сокыров.
В Польщі ся ледво подарило выскладати по минулорічных вольбах владу без Права і справедливости, партії, котра тыж не має далеко од высше спомянутых што до евроскептізіцму, но то такый тонкый лед, котрый уж зарань може зломити ся під ногами.
А є ту іщі Чеська републіка, котра натеперь так само, вєдно з Польщов, тягне европску лінію політікы, но баданя публічного погляду довгодобо вказують, же по найблизшых вольбах може власти перевзяти Андрей Бабіш з кріптофашістом Томіом Окамуром, а не Варшава, але Братїслава і Будапешт дістануть цімбора до боя.
Што є іщі гірше, же то не є лем вопрос середнёй Европы. Европска унія є днесь роздїлена на многых вопросах, а што є найгірше, на силї не росне розум, але безгранічный популізм, проти котрого „традічны“ політічны партії не докажуть успішно боёвати.
Вольбы до Европского парламенту будуть, самособов, екзаменом з того, як обчане Унії суть спокійны з дотеперь робленов політіков Брусела. А дакотры баданя вказють, же посилнити знова можуть якраз популістічны,
націоналістічны, евроскептічны силы.
То не значіть, же такой в лїтї нас чекать конець Унії. Але добра сітуація бы то не была.
Як уж было споминане, країны Европской унії днесь роздїлюють різны погляды на многы великы проблемы. Меджі них довгодобо належыть міґрація, але і война на Українї а їй рїшіня, ці зелена політіка. А каждый з політічных таборів, або майже кажда країна, бы хотїли твердо просадити тот свій погляд, тоты свої інтересы.
Без огляду на то, як вольбы до Европского парламенту скінчать, хто посилнить, хто буде складати нову векшыну, было бы веце як жаданым, жебы собі одповідны усвідомили, а то у вшыткых політічных таборах, же бы было добре дакус змірнити. Дакус покійнїше глядати рїшіня, котры будуть на благо вшыткых обчанів Унії, намісто внутрїшнёунійных воєн, котры в конечнім наслїдку евроблок лем ослаблюють, і зохабляють квітнути евроскептіцізм.
Словацька пословіця бісїдує, же радше гамовати, як бановати. Покля ся не змірнить тото політічне темпо, пак є можне, же занедовго не будеме рїшыти членство западного Балкану ці Україны, але то, ці Унія не розпаде ся.
З нашого боку, з боку народа, котрый жыє у веце державах без такзваной властной державы, є Унія, простор без граніць, найлїпшый жывотный простор, котрый моментално можеме мати. Было бы шкода, кебы сьме на себе знова мусили смотрити споза плота.
Петро МЕДВІДЬ. Статя была написана як коментарь „Вступне до контроли“ лемківского радія lem.fm. Языкова і ґрафічна управа: АРК в СР. Фото: Архів Інштітуту памяти народа (Словакія).
