27. 11. 2025: Рутенія святкує 15 років од выникнутя цїловечернїм проґрамом Верзус
Фолклорный ансамбель Рутенія, котрый дїє в Братїславі, святкує 15 років од свого выникнутя. При тій нагодї одпремєрує в суботу, 29-го новембра 2025-го року, в просторах Словацького умелецького двора (Slovenský umelecký dvor) новый цїловечернїй проґрам, якый дістав назву Верзус.
Рутенія од свого выникнутя презентує русиньску културу реґіонів Словакії, Підкарпатя і Войводины. Публіка їх могла відїти на Словакії, але і в близкім а далекім загранічу, наприклад і в Індії ці Оманї. На контї ансамбель має дакілько цїлодержавных тітулів в конкурзах хореоґрафії, танця і співу.
При нагодї святкованя 10-ой рочніцї, котре із пандемічных причін одбыло ся у 2022-ім році, удїлив Рутенії втогдышнїй уповномоченый влады Словацькой републікы про народностны меншыны Ласло Буковскый Золоту медайлу Словацькой републікы. Медайла была „узнанём і подякованём за роботу, котру ведучі і членове колектіву зробили про розвиток културы і фолклору Русинів на Словакії“.
Світ жен верзус світ мужів
По успішных цїловечерніх проґрамах, котры ся звали Русиньске сердце, Земля обіцяна і Хырбетом ку горам, теперь приходить Рутенія із проґрамом Верзус, котрый дотулять ся вопросів поставлїня мужа і жены.
„Два світы, котры суть так роздїлны, а предсі так барз близкы. Дві сердця, дві душы, два погляды – муж і жена. Каждый із них має свою лінію передом призначену. Од каждого із них суть очекованя, котры суть наставлены обществом. Міцный муж – крегка жена. Світ жен верзус світ мужів. Вопрос поставлїня мужа і жены, їх статус і роль в родинї, суть актуалнов темов од початку світа. Но роздїлность тых двох світів не мож спринимати через упереджіня ці стереотіпы,“ пишуть в анотації творцёве нового представлїня.
Проґрам Верзус презентує традічну културу Русинів танцём, співом, музиков, а притім публіці дасть і курты заставлїня і задуманя над прониками і мостами меджі двома світами.
Іншпіровала Марія Ґуловічова
Автором ідеї ку цїлому представліню є Петро Штефаняк, основатель і ведучій Фолклорного ансамбля Рутенія. Першов іншпіраціёв про ёго ідейный план была Марія Ґуловічова, родачка із села Литманова, дївка русиньского священика, котра стала учітельков. В часах Другой світовой войны на просьбу свого жыдївского приятеля скрыла ёго сестру і їй пятьрочного сына, жебы їх уратовати перед Нїмцями.
То быв початок цалком іншой жывотной пути. Стала шпіонков, дїяла в протифашістічнім одбою, по войнї одышла до Споєных штатів Америкы. Якраз їй є присвяченый і першый образ того представлїня. Учітельцї, котра стане шпіоном, геройцї, котрой судьба є повязана із русиньскым краём.
Другый образ, або блок, є присвяченый мужови, котрый мусить стати нелем отцём, але і матїрёв про свої дїти. „То анонімный герой, котрого може знате і особно,“ інформують творцёве.
Третїй образ є присвяченый любви меджі мужом і женов, світам, котры капчать любов. В четвертім образї є оброблена тема дїтей, котры суть продовжытелями.
Верзус вказує жену і мужа в може нетрадічных про стереотіпне думаня жывотных ролях. Но акцентує, же лем в перепоїню тых двох світів, якы бы лем не были, може выникнути штось нове, новый жывот.
Шырокый репертоар
В новім 70-минутовім проґрамі, як уж є при Рутенії звыком, публіка буде годна відїти шырокый русиньскый репертоар із дакілько реґіонів.
Танцї із Якубян, балада із днесь неіснуючого села Дара, партізаньска співанка із Шумяца, співы з Малого Липника, танцї і співанкы із Торисок, репертоар із Кыёва, Шеметковець, Вышнёго Мирошова, Вышнёго Верлиха, тото вшытко, а іщі і кус веце одпрезентує Рутенія на сценї в рамках проґраму Верзус.
Окрем Рутенії в проґрамі буде мож відїти і Народну музику Рутенія а Дїтячій фолкорный ансабель Рутенячік. В представлїню буде чути і голосы професіоналных акторів Театру Александра Духновіча в Пряшові – Людмилы Лукачіковой і Маріяна Марка, котры начітали тексты меджі образами.
Драматурґічно проґрам приготовив Петро Штефаняк і Славомір Ондейка, сценарь написав Петро Медвідь. Медвідь із Штефаняком рихтовали проґрам і режійно. Танечну режію робив Ондейка із Штефаняком. Під хореоґрафію і танечну приправу підпидсали ся Славомір Ондейка, Петро Штефаняк і Аґата Краусова. Преставлїня Верзус є за порядком 5-та премєра Фолклорного ансамблю Рутенія.
Петро МЕДВІДЬ, ЛЕМ.фм, языкова і ґрафічна управа: АРК СР.
