28. 1. 2025: Русины собі в Братїславі припомянули 30 років од кодіфікації русиньского языка

В понедїлёк, 27-го януара 2025-го року, точно 30 років од часу, коли одбыло ся святочне выголошіня кодіфікації русиньского языка на Словакії, Округлый стіл Русинів Словакії (ОСРС) зорґанізовав у главнім містї Словацькой републікы – Братїславі, подїю, котров Русины припомянули собі тот історічный момент.

Подїя проходила при памятній таблї на комплексї інтернатів Дружба, котра кодіфікацію припоминать, і котра была там одкрыта у 2013-ім роцї. Якраз в конґресовій салї інтернатів Дружба в Братїславі одбыло ся святочне выголошіня кодіфікації.

По русиньскій гімнї, котру заспівали участници, і яка одкрыла цїлу споминову подїю, поклали ся ку памятній таблї вінцї. За ОСРС положыв вінець председа платформы Петро Штефаняк, за Здружіня інтеліґенції Русинів Словеньска (член ОСРС) ёго председа Ян Липиньскый, і за родічів дїтей, котры ходять до Дїтьского фолклорного ансамблю Рутенячік в Братїславі Йосиф Бадида.

Пак наслїдовали приговоры. Наперед приговорив ся голова ОСРС Петро Штефаняк, по нїм мав приговор председа Русиньской оброды на Словеньску (РОС) Мартін Караш. Якраз РОС была головным ініціатором і мотором кодіфікації перед 30-ма роками. Як Штефаняк, так і Караш в приговорах згодли ся в тім, же кодіфікації русиньского языка на Словакії была найвызначнїшым моментом в історії Русинів по 1989-ім роцї. Припомянули, же і вдяка тому днесь маєме свої медії, інштітуції, включно інштітуту на універзітї, же русиньскый язык може быти і на школах.

По приговорах председів докторандка Інштітуту русиньского языка і културы Домініка Новотна прочітала пару спомин єдного із головных кодіфікаторів – Василя Ябура. На кінцю заспоминав собі і Мілан Андраш, котрый довгы рокы быв председом Містной орґанізації РОС в Братїславі, і котрый выбавив, жебы якраз в просторах Дружбы могло одбыти ся святочне выголошіня кодіфікації. На святочнім выголошіню быв прямым участником.

Спомины Ябура і Андраша ясно вказали на то, же сітуація ани здалека не была легка. Было много тых, котры боёвали проти того, жебы Русины зреалізовали кодіфікацію. Ябур споминав на то, як тыждень перед кодіфікаціёв дістав телефонат, же кодіфікація не сміє ся зробити, а мусив схосновати свої контакты на Словацькій академії наук, жебы ся тому дефінітівно не забранило. Андраш окрем іншого припомянув, же посланцї Народной рады Словацькой републікы дістали матеріалы на людей, котры приготовлёвали будьякым способом кодіфікацію, і тоты матеріалы їх мали діскредітовати. На основі того пак втогдышнїй председа влады Владимір Мечіар одклиав свою участь на кодіфікації.

Але кодіфікація наперек тому наконець одбыла ся, за што вшыткым, котры будьякым способом на тім взяли участь, ОСРС высловлює велику подяку.

Святочна подія пак продовжовала малым погощінём в просторах Дружбы, котре забезпечів ОСРС.

Петро МЕДВІДЬ, ЛЕМ.фм. Ґрафічна і языкова управа: АРКСР.