29. 10. 2025: Потопа іде на найпрестіжнїшый фестівал Латиньской Америкы
На філмі робило ся веце років.
Першый граный філм о Русинах по русиньскы. Так пропаґують творцёве філм Потопа, котрый в словацькых кінах буде мож відїти од 4-го децембра 2025-го року. Філм є смутнов історіёв Русинів при будованю Стариньского резервоару.
Філм режісера Мартіна Ґонды быв выбратый до меджінародного конкурзу 40-го рочника Фестівалу Internacional de Cine de Mar del Plata в Арґентінї. То єдиный латиноамерицькый філмовый фестівал катеґорії А, котрый орґанізує ся од 1954-го року, і належыть меджі найвызначнїшы переглядкы авторьской кінематоґрафії у світї.
Історія на фонї реалных дїй
„Філм Потопа розповідать історію із Чехословакії із року 1980. Маря має 15 років, тужыть стати пілотом і опустити сельскый жывот. Їй нянё Александер, русиньскый рольник і вдовець, тырвать на тім, жебы лишыла ся дома і продовжовала в роботі на родній землї,“ пишуть творцёве нового філму. „Кедь їх долину чекать затоплїня з причіны будованя водного резервоару Старина, обидвоми мусять вырївнати ся із стратов родного дому, родинной дїдовизны. Єдночасно глядають путь до взаємного зміріня посеред змаганя меджі традіціёв, ідентітов і тугов по слободї.“ Філм одогравать ся на фонї реалных дїй повязаных із будованём стариныского резервоару, котре проходило в роках 1981 аж 1988 недалеко Снины. З причіны будованя того водного резервоару счезли із мапы світа русиньскы села Старина, Звала, Смольник, Велика Поляна, Руське, Дара і Стужніця. „Філм Потопа вказує, же наперек выкорїнїню і стратї домова собі русиньска меншына доказала заховати свою културу і ідентіту. Вказує, яка важна є комуніта, котра і в тяжкых хвілях лишыть ся певна у своїх цїнностях і традіціях.“
Грають акторы і неакторы
„Все інтересовали ня місця, де колись пулзовав жывот, а днесь суть порожнї. Як хлопця ня фасціновало чутя, же і місце, де жыю, є непевне, і раз вже ту не буде. Із заником комуніт і културы суть перевязаны і мої спомины. Потопа є про мене вкладом до колектівной памяти, мала частка в мозаіцї того, што собі хочеме сохранити в споминах,“ говорить режісер Мартін Ґонда. Подля продуцента Томаша Ґіча із продукчной компанії Silverart іде о міморядно честно і дослїдно робленый проєкт. „Кедьже сьме хотїли заховати автентічность оточіня, векшына акторів походить прямо із русиньской комуніты. Подобно як в ёго попереднїх філмах (режісера Ґонды, позн. ред.) режісер комбінує професіоналных акторів з неакторами.‟ Кастінґы проходили наприклад в окресах Кошіцї, Снина, Пряшів, Меджілабірцї, Свідник, Бардеёв, Гуменне, Михалівцї. „Неакторы вдяка прецізній режісерьскій роботї принесли до філму природность і силу властной скушености,“ додав продуцент. У філмі мож відїти і професіоналів із Театру Александра Духновіча в Пряшові, наприклад Осифа Пантликаша, Євґенія Либезнюка, Владиміру Штефанікову і Осифа Ткача, ці бывшых членів драматічного колектіву Светлану Шковранову, Іґора Латту і Володиміра Чему. Головну роль грає Сара Хрипакова, котра почас натачаня была штудентков на ґімназії. „Сама єм сільске дївча, выросла єм у Воліцї, значіть в такім оточіню, в якім філм точів ся. Із режісером сьме почас приправ проводили час в опущеных селах коло Старины, і в русиньскых комунітах в околіцї,“ повіла Хрипакова з тым, же із своёв ролёв ототожнила ся іщі скорїше, як єй почала грати.
На філмі робило ся веце років
На філмі почали робити в роцї 2019. Почас слїдуючіх років выникнув сценарь. Точіня філму одбыло ся у септембрї і октобрї 2023-го року в шыршім реґіонї северовыходной Словакії, в селах і містах Меджілабірцї, Чертіжне, Снина, Гуменне ці Кошіцї. Філм є в продукції компанії Silverart, і в копродукції далшых трёх країн – Чеськой републікы, Польщі і Белґії. Потопу фінанчно підпоріли Авдіовізуалный фонд (Словакія), Державный фонд авдіовізії (Чеська републіка), Польскый інштітут філмового уменя (Польща), белґійскый проґрам Tax Shelter, Creative Europe MEDIA, Кошіцькый самосправный край – проґрам Terra Incognita і Фонд на підпору културы народностных меншын. Фестівал Internacional de Cine de Mar del Plata буде проходити в днях 6-го аж 16-го новембра 2025-го року.
Петро МЕДВІДЬ, ЛЕМ.фм, языкова і ґрафічна управа: АРК СР.
