5. 7. 2026: Што мі дала лїтня школа Studium Carpatho-Ruthenorum 2026

26. юна 2026 ся одбыла заключна рецепція Меджінародной лїтнёй школы русиньского языка і културы, тройтыжднёвого едукачного проєкту, котрый уже 14. рік орґанізує Інштітут русиньского языка і културы – Центра языків і култур народностных меншын ПУ у Пряшові. Так як на каждій лїтнїй школї, ай того року сьме попросили штудентів – участників тогорочного тройтыжднёвого курзу (довєдна їх того року было 16 із Україны, Польщі, Словакії, Японьска, США і Канады) о їх курте оцїнїня уведженого проєкту. Ту суть погляды трёх з них:

 

Алекс Ґреґор Мадзелян, Польща:

Мушу повісти, же лїтня школа мі дала много новых знань і зажытків. Найбарже ся мі запамятала „Свадьба в Якубянох“. Про мене, як про будучого културолоґа то была красна можность спознати містны традіції, але ай містных людей – Якубянцїв, котры тоты звыкы конзервують, утримують і інтересным способом пропаґують. До свадьбы были запоёны ай мы – участници лїтнёй школы, што зміцнило наш зажыток, і так якубяньска свадьба ся про мене стала найміцнїшым зажытком цїлой лїтнёй школы. Окрем того єм відїв ай много іншых інтесных місць, на котры бы єм ся лем барз тяжко міг дістати пріватно, як туріста. Лекції русиньского языка проглубили мої знаня о пряшівскім штандартї, можу го порівнати з лемківскым, але таксамо о русиньскых діалектах на Словакії. На лекціях літературы ай історії єм собі повторив, но і розшырив інформації, котры єм уже знав, бо цїлый семестер єм в рамках проґраму Еразмус быв на Інштітутї русиньского языка і културы, де єм тоты дісціпліны абсолвовав. Барз цїнны были про ня лекції з етноґрафії, бо тоты знаня в рамках Русинів на Словакії єм до того часу не мав. Можу їх схосновати в моїх далшых штудіях.   

Татяна Мороляк, Україна:

Найлїпше на тій лїтнїй школї – то были люде. Добры душов, чісты сердцём. За вшыткыма буду барз бановати. Наша ґрупа (покрочілых) ся зложыла як пазыл у божім задумі. Каждый принїс штось своє. Дахто быв серъёзный як на лекціях, так ай на воркшопах і екскурзіях, дахто – все веселый, доброй дякы. Така є ай цїла лїтня школа – весела, але заєдно ай серъёзна. Пришли сьме ту нелем штудовати, але ай ся спознавати з тыма, котрых інтересує міноріта Русинів, жыючіх  в карпатьскім просторї, ці то уж з професіоналного боку, або з погляду властной ідентіты. Орґанізація была безхабна, все сьме знали, што нас чекать на далшый день, позад лекцій, котры были каждый день – дообіду ай пообідї. Про мене было інтересно спознати творы дакотрых сучасных русиньскых авторів, бо ай я пишу поезію, пробую ся ай у прозї. Свої найновшы повіданя єм представила і участикам лїтнёй школы у моїй ґрупі – покрочілых, надїю ся, же їх моя творчость заінтересовала.

Дмитро Ерделі, Україна:

На лїтню школу єм пришов по пару роках „аґітованя“ молодыма Русинами, моїма приятелями, котры ся лїтнёй школы зучастнили в минулых роках. Правда, пришов єм ту уже як сформованый Русин. Быв єм у контекстї того, з што ішла бісїда на лекціях історії, языка, русиньской літературы. Векшына штудентів не мала таку выгоду. Што было про мене найцїннїшым? Жывый контакт з културным, але ай каждоднным жывотом Русинів на Словакії. Такого не є ни в Америцї, ни в Польщі, ці на Українї, ани даґде інде у світї. Школованя,  театер, музей, воркшопы, екскурзії. З мого погляду, якраз тото є ядром лїтнёй школы – комплекс знань в навязности з практічныма скушеностями. Бо лекції мають добрый ефект, кедь суть навязаны на екскурзії до реґіону, компактно заселеного Русинами і суть максімално інтерактівны. Бо не має змысел летїти на другый конць світа, жебы ся дізнати тото, што мож прочітати на вікіпедії. Орґанізаторы лїтнёй школы зробили допереду добрї продуману роботу. Можеме їм за то подяковати. Про будучность бы-м порадив, запоїти до того проєкту комунітного манажера, котрый бы веце комуніковав з участниками лїтнёй школы о їх пріватных потребах, одповідав на їх конкретны вопросы нелем орґанізачного характеру. Тото мі на лїтнїй школї хыбило.

-кк-