6. 5. 2025: STVR глядать русиньскых протаґоністів до документарного філму
Словацька телевізія і радіо (Slovenská televízia a rozhlas – STVR) глядать протаґоністів русиньского походжіня до приготовлёваного документарного філму під назвов Будуєме Словакію.
Документарный філм з продукції публічного телерадія має занимати ся феноменом такзваных американьскых хыж.
„Глядаме людей, котры бы нам принесли свідоцтво о еміґрації до Споєных штатів Америкы на переломі 19-го і 20-го столїтя, припадно за 1-ой Чехословацькой републікы. Інтересує нас їх жывотна скушеность, навернутя на Словакію і будованя американьскых домів,“ пишуть творцёве нового документарного філму.
Як знаме, період перелому 19-го і 20 столїтя быв періодом, коли многы люде і русиньского походжіня одходили із Австро-Угорьской імперії за роботов і лїпшым жывотом за море, до Америкы. Тых, котры ся пізнїше вернули до родного краю, звыкли называти „американами“.
По навернутю домів, або іщі із Америкы, інвестовали зароблены грошы до того, жебы купити землї і выбудовати собі репрезентатівну хыжу. Їх заслугов ускорила ся ставебна модернізація сел.
„Будователями хыж были містны професіоналы, школованы в містьскім оточіню, котры хосновали наймодернїшы добовы матеріалы і технолоґії, і креатівно на народну маніру перероблены декоратівны концепты сецесії і арт деко,“ пише Марош Воловар, історік уменя, у своїй публікації, в котрій занимать ся феноменом американьскых хыж на Земплінї.
„Аплікаціёв тых выможеностей на традічны діспозіції выникнув унікатный феномен,“ пише Воловар.
Нажаль, тому унікатному феномену грозить днесь заникнутя. Маїтелї такых хыж часто не усвідомлюють собі історічну цїну свого маєтку, і так колись выбудованы американьскы домы ся днесь розпадають або нечутливо перерабляють.
STVR вызывать, жебы сьте єй контактовали і в припадї, кедь мате інформації о тім, же ся планує перебудова, реновація або буряня такого дому.
В припадї інтересу можете контактовати творцїв документу на імейловій адресї dokumentarnaseria@gmail.com або на телефонічнім чіслї +421 952 269 769.
Петро МЕДВІДЬ, ЛЕМ.фм, языкова і ґрафічна управа: АРК СР. Фото: Марош Воловар.
