7. 9. 2024: Рада штатістів
Нове роздїлїня мандатів зробить з меншых іщі веце штатістів.
В меджірезортнім припомінковім процес ся вже знайшла пропозіція штатуту Рады влады Словацькой републікы про народностны меншыны, котра бы мала вычеряти народностный выбор і дати меншынам высшу і силнїшу позіцію, позіцію прямого порадного орґану влады. Но знова ся вказує, же посилнити має главно єдну меншыну.
В юли ся на засїданю Выбору про народностны меншыны і етнічны ґрупы Рады влады Словацькой републікы про людьскы права, народностны меншыны і родову рівность представителї меншын дізнали, же то, што обіцяла влада перед презідентьскыма выборами, коли мадярьска партія Аліанція підпорила презідентьского кандідата Петра Пеллеґріні, платить.
Заникне меншыновый выбор, і меншыны дістануть окрему Раду влады Словацькой републікы. Луксус. Вертаме до того, што сьме вже в минулости мали.
Як на засїданю выбору повів ёго председа і єдночасно уповномоченый влады про народностны меншыны Акош Горонь, почас літа мав ёго уряд выпрацовати штатут новой рады і в септембрї бы тото мало іти на схвалїня. Значіть, десь в септембрї бы рада мала і выникнути.
Фактом є, же уповномоченый почас послїднёго засїданя не знав повісти близшы детайлы о тім, як властно тота рада буде фунґовати, як буде покликана і так далше. Но так само обіцяв, же почас лїта буде членам выбору загнана пропозіція штатуту, жебы го представителї меншын, іщі все членове меншынового выбору, котрый заникне аж выникнутём рады, могли припомінковати.
Почас лїта дочекали сьме ся фотбалового шампіонату і олімпіады, але пропозіції штатуту на припомінкованя сьме ся не дочекали. Аж теперь, на куртый час, до 18-го септембра, є пропозіція онлайн публікована в рамках меджірезортного припомінкового процесу.
Самособов, многы статї даного штатуту суть „повинный танець“, котрый там мусить быти, і они мало одрізняють ся і од штатуту меншынового выбору. Там малошто мож припомінковати. Но предсі лем там мож найти нову математіку, котра бы собі заслужыла довшу діскусію.
В дотеперїшнїм выборї мала мадярьска меншына пятёх членів, ромска штирёх, русиньска трёх, україньска і чеська по двох, і решта меншын мала по єднім членови. Уж теперь то была сітуація, же кедь ся доїднали три найвекшы меншыны і здобыли холем єден голос од представителя далшой меншыны, выграли голосованя і просадили собі своє.
І кедь ся о змінї кількости представителїв за окремы меншыны у новій радї на засїданю выбору не бісїдовало, реалность є інша.
В пропозіції, котра была публікована, ку змінї доходить. А то лем в єднім припадї. Мадярьска меншына, котра має і позіцію уповномоченого, подля штатуту рады має мати по новому аж сім членів. Но і то є дакус проблема.
По перше, кедь хочеме наново перероздїлёвати мандаты, наприклад і на основі резултатів списованя людей, пак є релевантным вопросом, чом іщі все мала бы мати україньска меншына двох представителїв, а чом наприклад не дістануть двох Нїмцї.
По друге, покля знова має мадярьска меншына думати лем про себе, пак є вопрос, на чім хочеме як меншыны сполупрацовати.
Но і по третє, таке нове перероздїлїня мандатів у радї не посилнює лем мадярьску меншыну іщі веце, але і цїлково великы меншыны, котры знова будуть годны, покля дійдуть ку даякому компромісу, вырїшовати без малых меншын.
Выникнутя рады є за пересвідчінём автора коментаря добрый крок. Але знова наразив на амбіції єдной меншыны, котра, хоць є найвекшов, не може думати лем на свої інтересы, а мусить розуміти, же выбор або рада мусить быти голосом вшыткых меншын.
Посилнёваня лем своёй позіції, а з тым повязане посилнёваня позіції векшых меншын, може скінчіти так, же малы меншыны, іщі веце як дотеперь, будуть в тім орґані лем пасівны штатісты.
Петро МЕДВІДЬ, статя была написана як коментарь „Вступне до контроли“ лемківского радія lem.fm. Языкова і ґрафічна управа: АРК в СР. Жрідло фотоґрафії: Pixabay.com
